Slechts twee dagen havermout eten en je cholesterol blijft weken verlaagd – hoe werkt dat?
Havermout staat al lang bekend als een gezond ontbijt, maar recent onderzoek van de Universiteit van Bonn laat zien dat de voordelen verder reiken dan alleen een goede start van de dag. Volgens de onderzoekers kan twee dagen havermout eten het cholesterol merkbaar verlagen, met een effect dat wekenlang aanhoudt. Dit nieuw ontdekte resultaat toont dat voeding veel meer kan doen voor onze gezondheid dan we soms denken.
Het onderzoek: een intensieve haverkuur
Onderzoekers van de Universiteit van Bonn hebben onderzocht of voeding een effect kan hebben dat lijkt op dat van medicijnen. Ze benadrukken dat voeding geen vervanging is voor medische behandeling, maar ontdekten dat voeding binnen 48 uur duidelijke fysiologische veranderingen kan teweegbrengen. De proefpersonen waren mensen met het metabool syndroom (een risicovolle combinatie van overgewicht, hoge bloeddruk en verstoorde suiker- en vetwaarden in het bloed), wat hun kans op diabetes en hart- en vaatziekten flink vergroot.
De deelnemers volgden een streng, tweedaags caloriearm dieet met 300 gram havermout per dag, verdeeld over drie maaltijden. Tijdens die periode namen ze ongeveer de helft van hun normale calorie-inname op. Opmerkelijk was dat het ‘slechte’ LDL-cholesterol gemiddeld met 10 procent daalde, en dat de deelnemers 2 kilogram verloren. Zelfs zes weken later bleven de verbeterde cholesterolwaarden nog zichtbaar.
Havermout en medicijnen: hoe vergelijkbaar zijn ze?
De studie liet zien dat het effect van de havermoutkuur in de buurt kwam van dat van bepaalde medicijnen, hoewel er geen specifieke medicijnnamen werden genoemd. Het blijft belangrijk te benadrukken dat voeding nooit zonder overleg een medische behandeling mag vervangen. De controlegroep, die ook minder calorieën at maar geen havermout, verbeterde minder duidelijk. Dat wijst erop dat havermout zelf een belangrijke rol had bij de gemeten voordelen.
De onderzoekers probeerden ook een minder strikte aanpak: deelnemers aten zes weken lang dagelijks 80 gram havermout zonder andere dieetbeperkingen. Dat gaf slechts kleine gezondheidsvoordelen, wat suggereert dat een korte, intensieve haverkuur effectiever is dan een langdurige lage dosis.
Hoe havermout werkt: het darmmicrobioom speelt mee
De studie bracht ook naar voren hoe havermout invloed uitoefent, namelijk via het darmmicrobioom. Na het dieet nam het aantal gunstige darmbacteriën toe die havervezels afbreken tot fenolische verbindingen zoals ferulinezuur. Eerder onderzoek bij dieren liet zien dat die stoffen positief kunnen werken op het cholesterolmetabolisme. Verder helpt een gezonde darmflora bij het afbreken van het aminozuur histidine; als dat niet goed gebeurt, kan histidine worden omgezet in stoffen die insulineresistentie bevorderen, een belangrijk kenmerk van diabetes type 2.
Toekomst en een stukje geschiedenis
Gezien de effecten van de korte haverkuur adviseren de onderzoekers om zo’n dieet periodiek te herhalen om cholesterolwaarden te verbeteren en het risico op diabetes te verlagen. Herhalingen om de zes weken worden als nuttig gezien, maar de onderzoekers geven aan dat er meer onderzoek nodig is om de langdurige preventieve effecten te bevestigen. Het gebruik van havermout voor de gezondheid is overigens niet helemaal nieuw: meer dan een eeuw geleden gebruikte de Duitse arts Carl von Noorden haver bij de behandeling van diabetes, een aanpak die later werd overschaduwd door de komst van medicijnen.
De uitkomsten van dit onderzoek herinneren eraan welke rol simpele voedingsmiddelen zoals havermout kunnen spelen bij het verbeteren van de gezondheid, zelfs op korte termijn. Havermout is geen wondermiddel, maar het biedt wel een toegankelijke manier om meetbare gezondheidsvoordelen te behalen.